Narsist Bir Anneyle Nasıl Başa Çıkılır?

Ebeveynlerimiz, başkalarına karşı güven ve güvenlik duygularının temelini atarlar. Çocukların büyürken sevdikleri tarafından görüldüğünü ve duyulduğunu hissetmeleri önemlidir.

Bir çocuğun bu duygusal güvenlik kalkanlarından mahrum bırakılması gerçekten acı verici olabilir. Ne yazık ki narsist annelerle büyüyen çocuklar için bu bir gerçektir. Narsist bir anne, çocuğuna sevildiğini ve duygusal olarak güvende olduğunu hissetmesi için ihtiyaç duyduğu tam ilgiyi ve onayı veremez. Bu durum çocuğun inançlarını, davranışlarını ve öz saygısını yetişkinliğe kadar etkileyebilir.

Narsisizm Nedir?

Bazı narsist anneler, Narsistik Kişilik Bozukluğu (NPD) kriterlerini karşılayabilir. Bu, belirli bir dizi özellik ile karakterize edilen psikolojik bir kişilik bozukluğudur. Narsist bir anne, kendini hak sahibi veya önemli hissedebilir, başkalarından hayranlık arayabilir, kendisini başkalarından üstün görebilir, empati yoksunluğu yaşayabilir, başkalarını aşağılayabilir, eleştiriye karşı aşırı duyarlılık gösterebilir, özel muameleyi hak ettiğine inanabilir ve en kötüsü de verdiği zararın farkında olmayabilir.

Ayrıca, narsist bir anne, çocuğun isteklerini ve hatta duygusal veya fiziksel ihtiyaçlarını göz ardı ederek, kendi amaç ve isteklerini ilerletmek için çocuklarını kullanabilir. Örneğin narsist bir anne, uzun bir iş gününden sonra yorgun olduğundan şikayet ettikten sonra çocuğuna çantalarını taşımasına yardım etmesini emredebilir ve çocuğunun okulda nasıl geçtiğini sormayı bile umursamayabilir. Sonuç olarak, narsist annelerin çocukları kafaları karışık, değersiz, aşağılık ve sevilmemiş hissederek büyüyebilirler.

Narsist Bir Annenin Özellikleri

Her narsist annenin narsistik kişilik bozukluğu olmasa da narsistik eğilimler sergilemek bir çocuk için aynı derecede zararlı olabilir. İşte narsist bir anneniz olabileceğine dair bazı belirleyici işaretler.

• Konuşmayı sürekli kendi etrafında döndürür.
• Başarılarınızla başkalarına övünür, ancak sizi kişisel olarak nadiren takdir eder veya onaylar.
• Yaşadığı herhangi bir sorunun kendi davranışlarından kaynaklanması durumunda başkalarını suçlar.
• Başkaları tarafından sevilen ve önemli biridir, ancak kimse görmediğinde kontrolcü ve serttir.
• Onun istediklerini hemen yapmadığınız için kendinizi kötü hissetmenize neden olur.
• Sizin için ne kadar çok şey yaptığı konusunda övünerek sizi suçlu hissettirir.
• Evde sert ve inatçı olsa da hoşlandığı insanlara karşı rol yapar.
• Acımasız ve affetmeyen, zirvede olmak için elinden gelen her şeyi yapan biridir.
• Kaygı duymanıza neden olur ve genellikle özgüveninizi düşürür.

Narsisistik özellikler bir süreklilik gösterir; kişi birkaç özelliğe sahip olabileceği gibi, tam teşekküllü bir bozukluğa da sahip olabilir. Bazen özellikler açıkça bellidir; örneğin, “Annem düğünümü 10 yıl önce babamla olan boşanmasıyla ilgili hale getiriyor. Onu veya karısını davet edersem gelmeyecek.”

Ve bunun gibi, çok da bariz olmayan durumlar da olabilir: “Konuştuğumda annem beni dinlemiyor ve her zaman konuşmayı kendi hayatına/düşüncelerine/duygularına getirmek için fırsat kolluyor gibi hissediyorum.” Narsisist bir annenin çocukları genellikle kendilerini duyulmamış, tanınmamış ve kullanılmış hissederler.

Kendinize sormanız gereken bazı sorular şunlardır:

• Annem olumsuz geri bildirimlerle başa çıkabilir mi?
• Annem, başkalarının gözünde nasıl göründüğü konusunda aşırı endişeli mi görünüyor?
• Ona sürekli iltifatlar ve olumlu sözlerle destek olmama ihtiyacı var mı?
• Annemin en çok çalışan, en az takdir edilen veya en çok veren anne olduğunu başkalarının bilmesine ihtiyacı var mı?
• Benim ona borçlu olduğunu açıkça belirtiyor mu?
• Sevgi ve onay görmek için belli bir şekilde davranmanız veya belirli bir başarı elde etmeniz gerektiğini düşünüyor musunuz?
• Konu ne olursa olsun, annenize göre daima kusurlu, eksik, suçlu olan siz misiniz?

Soruların çoğuna “evet” yanıtı veriyorsanız ve davranışları zaman içinde tutarlıysa, narsizmi düşünebilirsiniz.

Narsisizmle mücadele eden annelerle iletişim kurma konusunda konuşalım…

Narsist anneler genellikle mantıksız şeyler beklerler; örneğin, iş toplantısı sırasında saatte 15 kez arasalar bile her seferinde cevap vermenizi, bakış açılarına %100 katılmanızı veya önceliklerini kendi önceliğiniz haline getirmenizi beklerler.

Altta yatan, dile getirilmeyen beklenti şudur: Eğer annenizin bir ihtiyacı varsa, bunu karşılamak sizin yükümlülüğünüzdür.

Annenizin ihtiyaçlarının nerede bittiğini ve sizin ihtiyaçlarınızın nerede başladığını anlamak için profesyonel yardım almak faydalı olacaktır. Her sorunun çözümü olmamayı öğrenmeniz doğru olur. “Benim bir ihtiyacım var, sen onu çöz” dinamiğini kırmak zaman alır ve sonucu değiştirmek için küçük adımları prova etmeyi gerektirir.

Narsisist annelerle yaşanan çatışmalar, olumsuz geri bildirimi kabul etmekte zorlandıkça daha da karmaşık hale gelir. Genellikle, geri bildirimi iletene saldırarak veya kendilerini savunarak, çözüm ve bağlantıyı engelleyen şekillerde sert tepki verirler. Narsist anneler doğuştan savunma ve saldırı konusunda eğitildikleri için bu otomatik bir tepkidir ve olumsuz geri bildirimler yaşamı tehdit edici gibi gelir. İletmek istediğiniz en önemli mesajı belirlemeyi, bunu bir şikayet yerine bir rica olarak nasıl ifade edeceğinizi ve annenize durumu tırmandırmadan nasıl yanıt vereceğinizi öğrenmek özel bir eğitim gerektirir.

Öğretilen temel iletişim becerileri arasında yer alan “Sözlerin veya davranışlarınla incindim…” gibi ifadeler olumsuz karşılanacaktır. Bunun yerine, “Bunu nasıl daha iyi yapabiliriz?” gibi sorulara odaklanmak gerekir. Narsist annelerle iletişim, ele alınan sorunun kimin yüzünden kaynaklandığına dair tartışmalar nedeniyle rayından çıkabilir. Sorunun kimsenin suçu olmadığını, tıpkı hava durumu veya bir lamba gibi, öylece var olan bir şey olduğunu düşünün. Bu durumda sorunu nasıl ele alırdınız?

Hakaret içeren sözleri görmezden gelin ve incitici sözlerin altında yatan duygulara ve isteklere odaklanın. Örneğin, anneniz “Tatilleri hep mahvediyorsun” dediğinde, “Tatillerimizin daha iyi geçmesini gerçekten istediğini duyuyorum” diye karşılık verin ve eğer samimiyse “Ben de öyle istiyorum” diye ekleyebilirsiniz.

Onunla bilgi paylaşırken, onun tepkisini kontrol edemeyeceğinizi, sadece kendi tepkinizi kontrol edebileceğinizi unutmayın. İster çevrimiçi ister yüz yüze olsun, konuşmalar rayından çıktığında saygılı bir çıkış stratejisi geliştirmeyi öğrenin. “Anne, gitmem gerekiyor, yoksa fikir ayrılığında uzlaşmak zorunda kalacağız” gibi çıkış ifadeleri kullanmayı pratik edin.

Anneniz size mantıksız bir şey sorduğunda nasıl yanıt vereceğinizi zihninizde veya bir arkadaşınızla canlandırın, örneğin, “Anne, biliyorum bunu yapmamı istiyorsun ama sana bunun bana uymadığını söyledim. Başka çözümlere/fikirlere bakmaya açığım veya bu konuyu şimdilik erteleyebiliriz.“

Annenizin değişmesini beklemeyin; farklı bir sonuç elde etmek için sizin değişmeniz gerekecek. Anneniz muhtemelen sizinle aynı fikirde olmadığında en destekleyici kişi olamayacak; bu boşluğu doldurabilecek başka ilişkiler geliştirin. O size karşı çıktığında aşırı tepki vermeyin; bekleyin; çoğu zaman aşırı tepki istenen sonucu vermezse taktik değiştireceklerdir.

Önemsiz kırgınlıkları/çatışmaları kısa sürede unutmaya hazır olun. Annenizin kim olduğunu bilin ve ona göre planlar yapın, keşke başka biri olsaydı diye düşünmeyin. Annenizi memnun etmeye çalışmaktan veya istemediğiniz ya da inanmadığınız bir şeye razı olmaktan vazgeçin. Bunun yerine samimi kalın ve annenizin söylediklerinin katılabileceğiniz kısımlarıyla özdeşleşin.

Yanıtlarınızla olumlu duyguları, istekleri ve sağlıklı ilişki ihtiyaçlarını pekiştirin. Anlaşma beklemeyin; netliğe odaklanın ve açıklamalarınızın anlaşılması için zaman tanıyın. Anneniz o anda söylediklerinizi geçersiz kılabilir, ancak daha sonra ilk isteğiniz doğrultusunda davranışını değiştirebilir.

Narsist bir anneyle başa çıkmak için ne yapmalısınız ve ne yapmamalısınız?

Anneniz narsist ise veya narsistik özellikler gösteriyorsa, ihtiyaçlarının önemli ölçüde karşılanmadığı genç bir dönemde zarar görmüş demektir. Annenizi tek başınıza düzeltemeyeceğinizi veya iyileştiremeyeceğinizi açıkça belirtin, bu yüzden bu girişimden vazgeçin. Annenizin yaşadığı zorluklara karşı şefkat geliştirebilir ve yaptıklarının bir kısmının bilinçli olmadığını fark edebilirsiniz.

Sınırlamalarını kabul edin ve sahip olduğunuz anneyle olabildiğince iyi bir ilişki kurmaya çalışın – onu normal annelerle karşılaştırmayın, çünkü bu üzücü olacaktır.
İkinizin de uyumlu olduğu anları düşünün – ortak bir yeteneğiniz veya ilgi alanınız var mı? Bu konuda bağ kurmaya çalışın.

Annenin Narsist Kişiliği İlişkileri Etkiler mi?

Muhtemelen. Ne yazık ki narsistlerin yetişkin çocukları söz konusu olduğunda sihirli bir çözüm yok. Birçok insan, annelerinin narsist olduğunu fark etmenin şokunu hala atlatamadı. İyileşmenin önemli bir kısmı, hayatınıza ve ilişkilerinize bilinçli ve düşünceli bir şekilde bakmayı içerir. Bu, yalnız kalmanız gerektiği anlamına gelmez, ancak sizi tek taraflı veya sömürücü ilişkilere karşı savunmasız bırakabilecek kalıpların daha fazla farkında olmanız anlamına gelir.

Narsisistik özelliklere sahip biriyle ilişki içinde olduğunuza inanıyorsanız, özellikle çocuklar, mali durum veya barınma söz konusu olduğunda, ayrılmak son derece zor olabilir. Bu durumlarda genellikle büyük bir korku, utanç ve özgüven eksikliği vardır. Destek şarttır. Sağlam bir destek ağı ve uygun profesyonel yardım çok büyük bir fark yaratabilir. Bunu tek başınıza atlatmaya çalışmayın.

Sevgiyle ve Işıkla,

Sevgim Çöloğlu