İster yıllardır tanıdığınız ama manipülatif olduğunu yeni fark ettiğiniz biri olsun, ister daha yakın zamanda tanıştığınız biri olsun, “arkadaş” olarak gördüğümüz kişiler aslında hayatımızda büyük bir stres ve sıkıntı kaynağı olabilir.
Arkadaşlarımızı genellikle bizim tarafımızda sandığımız için, birinin hayatımızda iyilikten çok zarar verdiğini fark etmek zor olabilir. Özellikle uzun zamandır tanıdığımız ve davranışlarını normalleştirdiğimiz veya kişiliğinin bir parçası olarak gördüğümüz durumlarda bu daha da zorlaşabilir.
Potansiyel olarak zehirli arkadaşlıkları belirlemek için şu uyarı işaretlerine dikkat edin.
Arkadaşlıkta tehlike işareti olabilecek örnekler
Her ilişki farklı olduğu için, her arkadaşlıkta dikkat edilmesi gereken standart bir uyarı işaretleri listesi yoktur. Yine de, diğerlerinden daha yaygın ve endişe verici bazı senaryolar vardır. İşte birkaç örnek:
1. Saygısızlık
Bazı insanlar, sizinle arkadaş olmalarının onlara sizi küçümseme veya aşağılayıcı şakalar yapma hakkı verdiğini düşünür. Bu tür davranışları genellikle ‘eğlenmek’ olarak geçiştirirler. Onları eleştirdiğinizde ise şöyle bir şey söylerler:
Hadi canım, bu sadece bir şaka!
Aldanmayın, gerçek şu ki arkadaşınız size saygı duymuyor.
Bazı insanlar sırf kendileriyle dalga geçecek birinin etrafında olmasından hoşlanırlar; bu, kendilerini daha iyi hissetmelerine yardımcı olur. Sorunlu bir gencin bu şekilde davranması anlaşılabilir, ancak bir yetişkin için kesinlikle kabul edilemez.
2. Duygusal geçersizleştirme
Duygularınızı geçersiz kılmak, arkadaşlıkta bir diğer önemli kırmızı bayraktır. Arkadaşınıza endişelerinizi ve sorunlarınızı her anlattığınızda, bunu ciddiye almazlar veya hatta sizinle alay ederler. Size küçümseyici bir bakış atabilir ve sorununuzun ne kadar önemsiz olduğu konusunda size uzun uzun ders verebilirler.
Arkadaşınızla konuştuktan sonra defalarca kendinizi aptal ve küçük hissediyorsunuz, bu yüzden büyük olasılıkla ona hiçbir şey anlatmıyorsunuz. Bu sağlıklı bir durum değildir. Tamam, kaygılarınızı biraz abartsanız bile, gerçek bir arkadaş sizi dinleyecek ve nasıl hissettiğinizi anlamaya çalışacaktır. Eğer biri sürekli duygularınızı görmezden geliyor ve size hiç duygusal destek vermiyorsa, bu arkadaşlığı ciddi olarak yeniden gözden geçirmelisiniz.
3. İlgi eksikliği
Narsisist dijital çağımızda, bazı insanlar gerçek hayatın sosyal medya olmadığını unutmuş gibi görünüyor. Bu tür insanlar arkadaş değil, takipçi istiyor. Çevrelerindekilerle hiç ilgilenmiyorlar; sadece kendi haberlerini ve endişelerini paylaşacak birine ihtiyaç duyuyorlar.
Böyle bir arkadaşınız varsa muhtemelen sadece bir şeye ihtiyaç duyduklarında, örneğin özel bir iyiliğe veya sadece duygusal desteğe ihtiyaç duyduklarında sizi görmek isterler. Çoğu zaman kendilerinden bahsederler ve siz konuştuğunuzda neredeyse hiç dinlemezler. Bu, arkadaşlıklar söz konusu olduğunda önemli bir uyarı işaretidir. Sizi sadece sadık bir hayranı, dert ortağı veya her zaman yardıma hazır biri olarak gören bir arkadaşa ihtiyacınız yok. Bu tür arkadaşlar sizi gerçekten önemsemezler.
4. Her zaman ihtiyaç sahibi
Sürekli başlarını belaya sokan insanlar var. Bir gün işlerini kaybediyorlar, ertesi gün arabaları bozuluyor, sonra da tüm hayatlarını altüst eden zehirli bir insanla ilişkiye başlıyorlar. Onlar her zaman koşulların/başkalarının kurbanı oluyorlar ve her zaman sizin yardımınıza ihtiyaç duyuyorlar. Evet, arkadaşınız için üzülmeniz ve ona destek olmak zorunda hissetmeniz anlaşılabilir bir durum.
Peki bu arkadaşlık dengeli mi? Siz zorluklarla karşılaştığınızda onlar da sizin için aynısını yapıyorlar mı? Eğer yapmıyorlarsa, bu arkadaşlık sorunlu bir gencin ebeveyni olup onun sorunlarını çözmeye çalışmaya benziyor. Sağlıklı değil ve size hiçbir faydası yok.
5. Rekabetçilik ve kıskançlık
Gerçek arkadaşlar destekleyici ve anlayışlı olmalıdır. Ne yazık ki, durum her zaman böyle olmuyor. Eğer arkadaşınız bir başarı elde ettiğinizde veya geçmiş başarılarınızdan bahsettiğinizde rekabetçi bir tavır takınırsa ne olur ? Hemen konuşmanın odağını kendilerine çevirip, kendilerinin de ne kadar çok şey başardıklarını mı anlatırlar?
Kıskanç insanların yanında olmak tehlikeli olabilir. Enerjinizi tüketirler ve öz saygınızı yok ederek başarılarınızın değersiz olduğunu hissetmenize neden olurlar. Sağlıksız rekabet ve kıskançlık, asla göz ardı etmemeniz gereken arkadaşlık uyarı işaretleri arasındadır. Bu tür insanların yaptığı tek şey, sizi özgüven eksikliğiyle zehirlemektir.
6. Tek taraflılık
Bazı insanlar çevrelerindekileri umursamazlar. Onları kendi çıkarları için kullanabilirler veya sadece alışkanlıktan dolayı biriyle vakit geçirebilirler. Her iki durumda da, gerçek bir ilgi söz konusu değildir.
Sadece siz mi iletişime geçiyorsunuz? Arkadaşınız sizi neredeyse hiç aramıyor veya mesaj atmıyor. Ve tabii ki, birlikte bir şeyler yapmayı asla önermiyorlar. Eğer ilk siz onlarla iletişime geçmezseniz veya onları davet etmezseniz, aylarca hayatınızdan kaybolabilirler.
Bu gerçek bir arkadaşlık değil, tek taraflı ve muhtemelen bitiyor. Unutmayın ki bir başkasıyla kurulan her türlü bağ karşılıklı duygulara dayanmalıdır. Eğer sadece siz ilgi gösteriyorsanız, zamanınızı boşa harcıyorsunuz demektir.
7. Çıkara dayalı dostluk
Sömürülmek, arkadaşlıklardaki en belirgin uyarı işaretlerinden biridir. Birinin sadece çıkar arkadaşı olduğunuzu fark etmek acı verici olabilir. Ancak gerçeği ne kadar erken görürseniz, bu zehirli ilişkiyi, yani aslında hiç de arkadaşlık olmayan bu durumu, o kadar çabuk sonlandırabilirsiniz.
Arkadaşınız sadece bir iyiliğe ihtiyaç duyduğunda mı ortaya çıkıyor? Sık sık sizden para mı ödünç alıyor veya yardım istiyor mu? Başınız dertteyken ortadan kayboluyor mu? Bütün bunlar arkadaşınızın sizi sadece kullandığının işaretleri. Onların hayatındaki varlığınız gerçek bir ilgiye değil, kolaylığa dayanıyor. Sizi sömürmeye çalışan insanlardan uzak durmanız daha iyi olur.
8. Hayatınızdaki herkes hakkında kötü konuşmak
Tamam, bazı insanlar olumsuz ve kinci olabiliyor. Bazıları diğer insanları sevmeyebiliyor, bu yüzden kimse hakkında güzel bir şey söyleyemiyorlar. Ama arkadaşınız sizi hayatınızdaki diğer herkese karşı kışkırtmaya çalışıyorsa gerçekten endişelenmeye başlamalısınız. Bu, sizi destek sisteminizden izole etmeyi amaçlayan sinsi bir manipülasyon taktiği olabilir.
Arkadaşınız her zaman eşinizden tutun da anne babanıza kadar herkes hakkında kötü konuşur mu? Yaptıkları her şeyi eleştirip, eylemlerinin ardında karanlık niyetler olduğuna sizi ikna etmeye çalışır mı? Gerçek tam tersi olabilir: Kötü niyetli olan arkadaşınız olabilir. Manipülatif insanlarla başa çıkmanın en iyi yolu onlardan uzak durmaktır.
9. Sizin adına mutlu olmamak
Arkadaşlarımızın hem mutluluğumuzu hem de mutsuzluğumuzu bizimle paylaşmasını bekleriz. Dostluğun amacı bu değil mi zaten? Peki ya arkadaşınız sizin için asla mutlu olmazsa ne olur?
İster aşık olmuş olun ister işte terfi almış olun, kıskançlık duyarlar. Mutluluğunuzu bozmaya ve işleri daha da kötüleştirmeye çalışabilirler. Arkadaşınızla sevincinizi paylaştığınızda, umutsuzluğa ve kendinizden şüpheye düşüyorsunuz. Bu tür insanlar, herkesin mutluluğunu mahvetme konusunda inanılmaz bir yeteneğe sahipler. Gerçek şu ki başkalarının sevincini paylaşamamalarının sebebi kendi mutsuzluklarıdır.
10. Sınırlarınızı ihlal etmek
Yukarıda açıklandığı gibi, bazı insanlar birinin arkadaşı olmanın onlara saygısızlık etme hakkı verdiğine inanır. Birinin sınırlarını ihlal etmek de, özellikle de bunu düzenli olarak yapmak, bir tür saygısızlıktır.
Gece geç saatlerde kapınıza habersizce gelmeyi, doğum günü partinize rastgele insanları getirmeyi veya partnerinizle olan ilişkinize karışmayı normal bulan bir arkadaşınız var mı? Bunların hepsi sınırları aşmanın örnekleridir ve bu davranışa asla müsamaha göstermemelisiniz. Bu, romantik, ailevi veya arkadaşlık ilişkisi gibi her türlü ilişki için büyük bir tehlike işaretidir.
11. Sahtelik
Eğer arkadaşınızın başka birinin yanında yapmacık davrandığını fark ederseniz, size karşı dürüst olup olmadığını sorgulamak için geçerli bir nedeniniz var demektir. Birçoğumuzun göz ardı ettiği basit ve evrensel bir kural vardır: Birinin başkalarına nasıl davrandığı, büyük olasılıkla size de öyle davrandığı anlamına gelir. Dedikodu yapmak, ne demek istediğini söylememek, duygularını taklit etmek veya başkalarından faydalanmak olsun, bu onların çevrelerindekilerle başa çıkma biçimidir ve siz de bir istisna değilsiniz.
Dolayısıyla, eğer bir arkadaşınız birine kocaman bir gülümsemeyle karşılık verip daha sonra o kişiden ne kadar nefret ettiğini anlatıyorsa, dikkatli olun. Sahtekarların, size en değerli arkadaşlarıymışsınız gibi hissettirme konusunda inanılmaz bir yetenekleri vardır. Sırlarını paylaşabilecekleri tek kişi sizmişsiniz gibi hissettirirler ve bu yüzden sık sık dedikodu yaparlar ve başkalarını eleştirirler.
Gerçek şu ki siz yokken de sizin hakkınızda dedikodu yapıyorlar. Kendinizi kandırmayın; sahte insanlara güvenemezsiniz, bu yüzden onlardan uzak durmanız daha iyi olur.
12. Sizin fikrinizi dikkate almamak
Son olarak, bir başka arkadaşlık uyarı işareti de birinin sürekli olarak fikrinizi önemsizmiş gibi görmezden gelmesidir. Hepimiz, özellikle arkadaş çevremizde, dinlendiğimizi ve görüldüğümüzü hissetmek isteriz. Dolayısıyla, sözlerinizi hiç dikkate almayan bir arkadaşınız varsa, bu kişinin gerçekten arkadaşınız olup olmadığını iyice düşünmelisiniz.
Sizin için neyin en iyi olduğunu kendilerinin bildiğine inanabilirler, bu yüzden kendi görüşlerini size dayatırlar. Kontrolcü bir ebeveyn gibi davranırlar ve sizi küçümseyerek ne giyeceğinize ve kiminle çıkacağınıza karar verirler. Bu tür insanlar size değersiz ve görünmez hissettirir, o halde gerçekten böyle ‘arkadaşlara’ ihtiyacınız var mı?
Yukarıda bahsedilen arkadaşlık sorunlarından bazıları size tanıdık geliyorsa, arkadaş çevrenizi yeniden gözden geçirmeniz iyi bir fikir olabilir. Sonuçta amaç, destekleyici ve sadık arkadaşlarla çevrili olmak ve diğer insanlarla sağlıklı ilişkiler geliştirmektir. Eğer kendinizi yanlış kişiyle vakit geçirirken bulursanız, kullanılmış ve hayal kırıklığına uğramış hissetmeden önce onlardan uzaklaşmanız daha iyi olur.
Sevgiyle ve Işıkla,
Sevgim Çöloğlu