Migren Aurası Hakkında Ne Biliyoruz?

Auralı migren, sadece bir baş ağrısından ibaret değildir. Hatta birçok insan için bu durum, bir baş ağrısı bile sayılmaz. Baş dönmesi nöbetleri, mide bulantısı dalgaları, görme kaybı ve konuşamama ya da yürüyememe hali, auralı migren hastalarının yaşayabileceği belirtilerden sadece bazılarıdır.

Auralı Migren Nedir?

Aura, beynin yüzeyinde veya korteksinde yayılan elektrokimyasal bir olay sonucunda ortaya çıkar. Bu elektrokimyasal olay korteks boyunca yavaş bir hızla —dakikada iki ila üç milimetre— ilerler ve süreç devam ederken aura belirtileri başlar.

Aura vakalarının büyük bir kısmında (aslında %90’ında) süreç, görme işlevini kontrol eden oksipital kortekste başlar; bu da hastaların neden sıklıkla görsel halüsinasyonlardan şikayet ettiklerini açıklar. Hastalar; giderek büyüyen noktalar, kıvılcımlar, yıldızlar, şimşek çakmaları ve hatta renkler ya da prizmatik görüntüler görebilirler. Genellikle görüş alanının çevresinde başlasa da, görme merkezinde de başlayabilir ve zamanla genişler. Uluslararası Baş Ağrısı Derneği, auralı migreni, bir saat içinde düzelen geri dönüşümlü belirtilerin eşlik ettiği bir durum olarak sınıflandırır. Eğer belirtiler bir saatten uzun sürerse bu durum “uzamış aura” olarak adlandırılır ve daha nadir görülür.

Belirtilerin süresi, yayılan elektrokimyasal olayın beynin hangi bölgesinde gerçekleştiğine bağlıdır. Bazı kişiler dillerinde, yüzlerinde, ellerinde, kollarında ve hatta bacaklarında uyuşma hissetmeye başlayabilirler; bu durum onları felç geçiriyor oldukları düşüncesine sevk edebilir. Bazen kişilerde konuşma ile ilgili bir aura (dil aurası) gelişebilir; bu da kelimeleri bulamamalarına veya kendilerini düzgün bir şekilde ifade edememelerine yol açar. Konuşmaları peltekleşebilir ya da söylenenleri anlamakta güçlük çekebilirler (bu durum afazi olarak da bilinir). Yaşanan işlev bozukluğu türü, migren atağı sırasında etkilenen beyin bölgesiyle ilişkilidir. Farklı belirti türleri mevcut olsa da, bunlar genellikle kısa bir süre devam eder ve tamamen düzelmesi beklenir.

Auralı Migren Türleri

1. Tipik aura ile seyreden migren

Tipik aura ile seyreden migren, uyuşma, güçsüzlük, konuşma güçlüğü ve görme bozuklukları gibi aura ile ilişkili en yaygın semptomları ifade eder. Bu semptom kombinasyonuna ek olarak, kendine özgü semptom setlerine sahip başka aura ile seyreden migren türleri de vardır, ancak tipik aura ile bazı örtüşmeler yaygındır. 

2. Beyin sapı aurası ile birlikte migren

Beyin sapı aurası olan migrende, beynin yarım kürelerinin altında yer alan beyin sapının kendisi tarafından üretilen ve deneyimlenen farklı bir dizi semptom olabilir.

Kişiler çift görme, konuşma bozukluğu, dengesiz yürüyüş, baş dönmesi, vertigo, kulak çınlaması veya vücudun her iki tarafında karıncalanma gibi belirtiler yaşayabilirler. 

Bu belirtilerin tamamı, bir migren atağı sırasında bireyde bir, birkaç veya hepsini gösterebilir.

Aura ile birlikte migren yaşayanların yaklaşık %10’unda beyin sapı aurası ile birlikte migren görülür. Bu, hemiplejik migrenden daha yaygındır, ancak yine de yaygın değildir.

3. Hemiplejik migren

Hemiplejik migren, felç ve/veya güçsüzlüğe neden olabilir. “Hemiplejik” adı, migren atağından önce ortaya çıkan aura veya nörolojik semptomlar sırasında hastanın vücudunun bir tarafında güçsüzlük hissetmesinden gelir; bu nedenle “hemi” (yarım) ve “plegia” (güçsüzlük) kelimeleri kullanılmıştır.

Klinisyenler, hastaların uyuşukluktan bahsederken aslında güçsüzlükten mi bahsettiklerini belirlemelidir. Örneğin, Dr. Dodick, 2017 Migren Dünya Zirvesi’nde, birisi uyuşukluk dediğinde, “Bununla ne kastediyorsunuz? Hiçbir his yok mu demek istiyorsunuz? Karıncalanma ve batma mı demek istiyorsunuz, yoksa gerçekten güçsüz mü demek istiyorsunuz?” diye sormuştur. Bu çok önemli bir ayrımdır.

Hemiplejik migren, güçsüzlüğe neden olur ve bu güçsüzlük yüzü, eli, kolu, bacağı veya bunların hepsini etkileyebilir. Hemiplejik migren hastalarında vücudun bir tarafında güçsüzlük geliştiğinde, neredeyse her zaman görsel bir aura ve duyusal bir aura, bazen de dilsel bir aura görülür. 

Belirtiler şunları içerebilir:

• karıncalanma ve uyuşma
• görsel yanılsama (görsel aura) 
• Söylediklerinizi tam olarak anlamayabilirler veya bilgiyi işleme konusunda sorun yaşayabilirler.
• Konuşmakta zorluk çekebilirler.

Hemiplejik migren hastalarında, vücudun bir tarafında güçsüzlük anlamına gelen hemipleji görülebilir ve bu durum inme belirtilerini taklit edebilir.

Bazen motor aura adı verilen bir durum ortaya çıkar; bu durumda kişiler vücutlarının bir tarafında güçsüzlük geliştirir ve bu da inme belirtilerini taklit edebilir. 

4. Retinal migren 

Retinal migren adı verilen ve gerçekten tek gözde görülen bir migren türü vardır , ancak bu son derece nadir görülen ve teşhis edilmesi çok zor bir migren türüdür.

“Retinal migren” olarak adlandırılan bir durum sırasında muayene edilen bazı kişilerde, gözdeki atardamarda vazospazm (atardamar spazmı) meydana geldiği ve bunun da görsel bir olguya neden olduğu tespit edilmiştir. Bu durum her zaman tek gözde görülür ve kişiler gözlerinin hemen arkasında baş ağrısı hissedebilirler.

Peki ya göz migreni?

Eğer hastalar görüşlerinde siyah noktalar, lekeler veya baş ağrısı olmadan aura belirtileri yaşıyorlarsa, genellikle bir göz doktoruna veya oftalmoloğa başvururlar. Neyse ki, çoğu göz doktoru migreni tanıyabilir ve onu göz hastalıklarından ayırt edebilir. 

Göz doktorları buna “oküler migren” diyebilir, ancak sorun gözlerin kendisinde değildir. Dr. Dodick, 2018 Migren Dünya Zirvesi’nde şunları sordu: “Beynin oksipital korteksinde yayılan elektrokimyasal olayın bu görsel semptomlara neden olduğunu hatırlıyor musunuz? Dolayısıyla ‘oküler migren’ yanlış bir isimlendirmedir, soruna neden olan gözler değil, beyindir. Bu nedenle, baş ağrısı eşlik etsin veya etmesin, buna auralı migren diyoruz.”

“Göz migreni” veya “oküler migren” terimleri bu migren türünü tanımlamak için yaygın olarak kullanılır, ancak teknik olarak belirsiz ve anlaşılmazdır ve baş ağrısı uzmanları tarafından teşhis için kullanılan terimler değildir. Bir baş ağrısı uzmanı, durumu ya aura ile birlikte migren ya da nadir görülen bir durum olan retinal migren olarak adlandıracaktır. 

Aura Belirtileri Gösteren Migren

Migrenin dört evresine bakalım ve aura evresinin bu evreler arasında nerede yer aldığını inceleyelim.

Migrenin dört evresi şunlardır:

1. Ön belirti veya prodrom evresi
2. Aura
3. Baş ağrısı evresi
4. Postdrom evresi

Ön belirti evresi, ağrı başlamadan önceki saatlerde ortaya çıkan semptomları ifade eder. 

Aura evresinde, baş ağrısı evresinden hemen önce çeşitli semptomlar ortaya çıkabilir, ancak baş ağrısı evresiyle de örtüşebilir. 

Baş ağrısı evresi, orta veya şiddetli bir baş ağrısının yaşandığı noktadır.  

Postdrom, baş ağrısının geçmesinden sonraki evreyi ifade eder. Bu evrede yaşanan semptomlar, baş ağrısının geçmesinden saatler hatta günler sürebilir.

Prodrom belirtileri

Prodrom belirtileri, baş ağrısından önce ortaya çıkan belirti ve semptomları ifade eder. Bunlar arasında yorgunluk, esneme, mide bulantısı, susuzluk, sinirlilik ve sık sık tuvalete gitme ihtiyacı yer alır. 

Bazen baş ağrısının şiddetli evresinde görülen belirtiler, prodrom döneminde de ortaya çıkabilir; bunlar arasında ışığa duyarlılık, sese duyarlılık, boyun ağrısı, depresyon, keyifsizlik, ruh halindeki değişiklikler, konsantrasyon ve bilgi işleme yeteneğinde değişiklikler yer alır. 

“Bugün biraz sersemlemiş durumdayım, tam performansımda değilim” diye düşünebilirsiniz, ancak bu bir prodromal evre olabilir. Bu yüzden tüm bu belirtilerin kan damarlarındaki bir sorundan ziyade beynin kendisindeki bir sorunu yansıttığını anlayabilirsiniz. Kan damarları tüm bu belirtilere neden olamaz.

Hastalar tarafından belirtilen prodromun bir diğer yaygın özelliği de aşırı yeme isteğidir. Bunlar bazen tetikleyici olarak yorumlanır. Çikolata veya diğer işlenmiş gıdalar gibi belirli yiyeceklere duyulan aşırı yeme isteği ve ardından gelen atak, kişinin bunun bir tetikleyici olabileceğine inanmasına yol açar. Ancak bu her zaman böyle değildir. Bu sadece prodromun bir parçası olabilir. Migrenin beyinde başladığı düşünülen bölge, iştahdan sorumlu bir bölgedir ve bu yiyecek isteklerine neden olabilir.

Kusma ve mide bulantısı, prodrom evresinde görülebilir ancak genellikle atak ilerledikçe, baş ağrısı evresinde ortaya çıkar. Çoğu zaman mide bulantısı ağrının şiddetiyle ilişkilidir; yani ağrı ne kadar şiddetliyse, mide bulantısı da o kadar şiddetli olur ve kusma olasılığı o kadar artar. Her zaman olmasa da, genellikle birlikte görülme eğilimindedirler; ancak hastalar baş ağrısı geçtikten sonra da postdrom evresinde mide bulantısı yaşamaya devam edebilirler. 

Bu belirtiler ve evreler arasında örtüşme vardır. Her evre veya belirtileri arasında her zaman net ayrım çizgileri bulunmaz. 

Aura Aşaması

Görsel semptomlar

Görsel semptomlar, auralı migrenin en yaygın özelliğidir. Görsel aura, görmede bozulmaya neden olan ayrı bir nörolojik olaydır. Genellikle küçük bir titreme veya kaleydoskopik görüntü şeklinde başlar ve daha sonra kişinin görüş alanında hareket ederken büyür ve gelişir. Genellikle migrenin baş ağrısı evresinden önce gelen bir uyarı işaretidir.

Birçok insan gözlerinde bir sorun olduğunu düşünür, ancak aslında bu durum beyinde meydana gelir ve sorun olduğunu düşündükleri gözlerini kapatsalar bile diğer gözlerinden küçük zikzaklı çizgiler veya noktalar görebilirler.

Bu bozulmanın beyinden kaynaklandığını biliyoruz. Ayrıca bunun kortikal yayılma depresyonu tarafından tetiklendiğine inanıyoruz. Bu, beyindeki elektriksel bir bozukluğu ifade eder.

Baş dönmesi veya vertigo aurası ya da yüz ve ellerde uyuşma ve ardından baş ağrısı gibi başka aura türleri de vardır, ancak görsel aura en yaygın olanıdır.

Diğer görsel belirtiler arasında bulanık görme, kör noktalar (skotoma) ve/veya aura ile birlikte görülen migrenin bir parçası olarak geçici görme kaybı yer alır.

Hem auralı hem de aurasız migren hastalarında, ataklar arasında görsel hassasiyet yaygındır. Bu hassasiyet sadece ışıkla sınırlı kalmayıp, çizgiler, titreyen ışıklar ve hareket eden ışıklara karşı da görsel hassasiyeti içerir. Hassas kişilerde, görme alanındaki çevresel hareketler bile bazen migreni tetikleyebilir. Parlak ışıklar migreni tetikleyebilir. Genel olarak migren hastaları görsel olarak hassastır ve bu durum ataklar arasında da devam edebilir.

Duyusal semptomlar

Uyuşma veya karıncalanma, aura sırasında ortaya çıkabilen yaygın duyusal semptomlardır. 

Çoğu zaman, insanlar önce birkaç parmakta veya el parmaklarında başlayan ve daha sonra yavaş yavaş ele, ardından da kola yayılan uyuşma veya karıncalanma hissederler. Yüz bölgesine sıçrayabilir ve ağız çevresinde görülebilir. Bazen ağız içine girerek diş etlerini ve dili etkileyebilir. Bazen de tüm vücudu etkileyebilir.

İnsanlar aura evresinde de güçsüzlük yaşayabilirler. Güçsüzlük kol veya bacakta görülebilir ve yüz sarkması da ataklarla ilişkilendirilebilir. 

Bilişsel semptomlar

Migren atağı sırasında kişiler bilişsel olarak etkilenebilir. Yakın zamanda yapılan bir çalışma, bilişsel semptomların baş ağrısının kendisinden sonra en çok engelleyici ikinci semptom olduğunu göstermiştir.

Beyin sisi yaygın bir bilişsel semptomdur. Bir kişi belirli bir günde kendini iyi hissetmeyebilir ve neden böyle hissettiğini tam olarak anlayamayabilir. Özellikle sık sık migren atakları geçiriyorsa. Baş ağrısı yaşamıyor olsalar bile, bunu genellikle baş ağrısıyla ilişkilendirebilirler, ancak etkili bir şekilde tedavi edildiklerinde bu semptomun, yani beyin sisinin ortadan kalktığı görülmektedir.

Dr. Dodick bunu uzun yıllardır gözlemliyor; bir hasta etkili bir önleyici tedavi rejimine tabi tutulduğunda kendini daha iyi hissediyor. Daha az baş ağrısı yaşadıkları için kendilerini daha iyi hissediyorlar. “Başım ağrımadığında bile kendimi daha iyi hissediyorum. Sanki üzerimden bir bulut kalkmış veya bir sis dağılmış gibi hissediyorum.

Migrenin birçok belirtisi gibi, bunlar da tek başına veya diğer belirtilerle birlikte ortaya çıkabilir. Bildiğiniz gibi, migren olmak için mutlaka baş ağrısı çekmenize bile gerek yok. Dr. Dodick bunu, her bir kolu bir belirti olan çok kollu bir tekerleğe benzetiyor. Bazen tek bir tel olur. Bazen beş tel olur. Bazen de tekerleğin tüm telleri olur.

Tipik bir migren atağıyla birlikte baş dönmesi veya vertigo yaşayabilirsiniz; bu durum baş ağrısına eşlik eder veya etmeyebilir. Tek başına ortaya çıkabileceği gibi, ışığa ve sese duyarlılık ve mide bulantısı gibi diğer migren belirtileriyle birlikte de görülebilir.

Baş ağrısı olmadan migren veya baş ağrısı olmadan aura yaşanabilir mi?

Auralı Migrenin Nedenleri

Farklı teoriler var ama gerçek şu ki, bilim insanları hala aura ile birlikte görülen migrenin nedenini tam olarak bilmiyorlar. Bir risk faktörü, ebeveynlerden bir veya ikisinde aura ile birlikte migren öyküsünün bulunmasıdır. Genetik bir bağlantı da var. Tetiklendikten sonra beyinde ortaya çıktığını biliyoruz.

Kafa travmasından sonra beyinde depolarizasyonda büyük değişiklikler olabileceğini biliyoruz, ancak normal şekilde oturan kişilerde bile beyinde depolarizasyon meydana geliyor. Kortikal yayılma depresyonu ise hiçbir geçerli sebep olmadan ortaya çıkıyor gibi görünüyor.

Bazı kişilerde migreni tetikleyen ve onları daha yatkın hale getiren belirli faktörler olabilir; örneğin yeterince uyumamış olmak. Rakım da auraya yatkınlığı artırmada rol oynayabilir. Ancak başlangıç ​​noktası tam olarak bilinmiyor.

Auralı Migren Tanısı

Teşhis genellikle, hastanın semptomlarını anlatan bir hekimin hastadan öykü almasıyla konulur. Bazı hekimler, diğer rahatsızlıkları elemek için fiziksel muayene yapabilir. Tarama ve testler genellikle gerekli değildir, ancak belirli durumlarda istenebilir. 

Uluslararası Baş Ağrısı Derneği kriterlerine göre migren, orta ila şiddetli yoğunlukta olabilen, başın bir tarafında veya her iki tarafında da görülebilen ve kendine özgü özellikleri olan bir baş ağrısı olarak tanımlanır. 

Örneğin, belirtiler arasında mide bulantısı ve/veya kusma; ışık ve sese duyarlılık; ve hareket etmede zorluk yer alır. Bu belirtiler, aurasız migrende yaygındır.

Aura ile birlikte görülen migren de genellikle bu özelliklere sahiptir, ancak klinisyenler hastaların anlattığı görsel semptomlar olan yanıp sönen ışıklar, yüzde veya ellerde uyuşma veya karıncalanma ve konuşmada zorluk ve başkalarının konuşmasını anlamada güçlük gibi belirtileri dinleyerek teşhis koyabilirler.   

Aura ile Migren Tedavisi

Biliyoruz ki, sadece migrende değil, diğer baş ağrısı bozukluklarında ve diğer hastalıklarda da erken müdahale, ilerleyen dönemlerin etkilerini önlemeye yardımcı olur. Prodrom veya öncü evre, güvenli ve iyi tolere edilen tedavilerle erken müdahale için ideal bir fırsat sunar.

İnsanlar öncü veya prodromal evreyi fark ederlerse, ağrının ve diğer tüm semptomların başlangıcını daha etkili bir şekilde önleyebilir veya azaltabilirler. 

Baş ağrısı evresi başladıktan sonra, birçok kişi yaklaşık 30 dakika içinde baş ağrısının en şiddetli noktasına ulaşır; bu nedenle müdahale etmek için geniş bir fırsat penceresi yoktur.

Akut tedaviler, yaklaşmakta olan migren atağını tedavi etmek için kullanılan ilaçlardır. Bunlar şunlardır:

• Reçetesiz satılan ağrı kesiciler arasında asetaminofen, ibuprofen, naproksen, diklofenak, selekoksib oral solüsyon ve aspirin bulunmaktadır.
• sumatriptan veya rizatriptan gibi triptanlar
• DHE (dihidroergotamin) gibi ergotamin türevleri
• bulantı önleyici ilaçlar
• gepants (Nurtec)
• ditans (Reyvow)
• cihazlar (Cefaly, Nerivio, Gammacore)

Auralı Migrenin Önlenmesi

Sık sık aura ve migren veya aura ile birlikte migren yaşayan kişilerde, aura olmadan migren için kullandığımız önleyici yöntemlerin çoğu aura ile birlikte migren için de işe yarayacaktır. 

Eğer migren atakları o kadar sık ​​tekrarlanıyorsa ki kişiler bu durumdan dolayı yaşamlarını sürdüremiyorlarsa, önleyici ilaç kullanmaları gerekir. Migren yaşayan kişilerin, kendileri için en uygun tedavi yöntemini belirlemek için doktorlarıyla görüşmeleri önemlidir, çünkü her tedavi herkes için işe yaramayabilir.

Ne zaman sağlık uzmanına başvurmalıyım?

Auralı migren hakkında onlarla nasıl konuşulur?

Aura ile birlikte migreniniz olabileceğinden şüpheleniyorsanız, doktor ziyaretinizden en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olacak birkaç ipucu:

• Migren ataklarınızın kaydını tutun. Ne sıklıkla oluyorlar? Ne kadar sürüyorlar?
• Ataklarınız sırasında neler olduğunu, duyusal bozukluklar da dahil olmak üzere kaydedin. Görsel bir aura yaşıyor musunuz? Bu genellikle ne kadar sürüyor? Zikzak çizgiler, yanıp sönen ışıklar veya aura ile birlikte görülen diğer klasik migren belirtileri gibi yaşadığınız semptomları tanımlayın. Acil değerlendirme gerektiren uyarı işaretlerini bilmek de önemlidir.
• Doktorunuza daha önce denediğiniz tedavileri anlatın ve migreniniz için hem akut hem de önleyici seçenekler hakkında bilgi alın.
• Bir diğer ipucu da, sormak istediğiniz soruları hatırlamanıza ve verilen cevapları hatırlamanıza yardımcı olması için randevunuza bir arkadaşınızı veya aile üyenizi yanınızda götürmenizdir. Nispeten kısa bir süre içinde çok şey olur ve eğer ağrınız varsa, yorgunsanız veya tedavilerden kaynaklanan yan etkiler yaşıyorsanız, söylenenleri takip etmek kolay değildir. 

Doktorunuzdan ne beklemelisiniz?

Migren hastalarının, özellikle de üçte birinin görme semptomları yaşadığı göz önüne alındığında, birçok farklı doktorun muayenehanesine başvuracaklarını kabul etmek önemlidir. Bu semptomlar onları büyük olasılıkla bir göz doktoruna veya optisyene götürecektir.

Bazen migren hastalarında belirgin görsel aura görülür, bu nedenle neler olup bittiği çok açık bir şekilde anlaşılır. Ancak aurasız migren hastalarının en az yarısında, atak sırasında bulanık görme gibi görme sorunları yaşanır. Bunu tam olarak açıklayamazlar, net göremezler, görüşleri eskisi kadar keskin değildir. Nesneler bulanık veya belirsiz görünür ya da bir şey görüşlerini etkiler. Görme bozukluğu migren sırasında oldukça yaygındır, bu nedenle bir göz doktoruna gitmeleri şaşırtıcı değildir.

Aura olsun veya olmasın migren vakalarının çoğunda, hastalar birinci basamak hekimleri tarafından tedavi edilir ve yönlendirilir. Birinci basamak hekimlerinin migren konusundaki anlayışları ve ilgileri büyük farklılıklar göstermektedir. Randevunuza hazırlıklı ve bilgili bir şekilde, sorularınızla gelmeniz ve teşhis konulduktan sonra kapsamlı bir tedavi planı talep etmeniz, ziyaretinizden en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olacaktır.  

Özetle